Cemiyetler nelerdir?

Cemiyetler, tarihsel süreçte toplumların çeşitli sorunlarına karşı oluşturdukları sosyal ve siyasi organizasyonlardır. Özellikle Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde, işgallerle karşılaşıldığında, iki ana grupta toplandıkları görülmektedir. Bu gruplar, toplumsal direnişi ve milli bilinci artırmaya çalışan yararlı cemiyetler ile teslimiyetçi bir tutum sergileyen zararlı cemiyetler olarak ayrılmaktadır. Her iki cemiyet türü, dönemin dinamiklerine ve toplumsal ihtiyaçlara göre şekillenmiştir.

Cemiyetler, Osmanlı İmparatorluğu'nun Mondros Ateşkes Antlaşması sonrası işgale uğraması üzerine iki ana kategoriye ayrılmıştır: yararlı (milli) cemiyetler ve zararlı cemiyetler .

Yararlı cemiyetler, işgallere karşı bölgesel direnişler örgütlemiş ve milli bilinci uyandırmıştır . Bazıları şunlardır:

Zararlı cemiyetler ise işgaller karşısında teslimiyetçi bir tavır sergilemiş ve milli mücadeleye karşı çıkmışlardır . Bazıları şunlardır:

• Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti: Trakya'nın Yunanistan'a verilmesini önlemek için kurulmuştur .
• İzmir Müdafaa-i Hukuk-ı Osmaniye Cemiyeti: İzmir'in işgalini engellemek amacıyla kurulmuştur .
• Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti: Doğu Anadolu'nun Ermenilere verilmesini önlemek için kurulmuştur .
• Milli Kongre Cemiyeti: Türklerin haklı davasını dünyaya duyurmak için basın ve yayın yoluyla çalışmıştır .

• Kürt Teali Cemiyeti: Kürt devleti kurmayı amaçlamıştır .
• İngiliz Muhipleri Cemiyeti: İngiliz mandasını savunmuştur .
• Wilson Prensipleri Cemiyeti: ABD mandasına girilmesini istemiştir .